Netflix’te, 2021 yılında yayımlanan ilk sezon, tüm dünyada bir fenomene dönüşerek Netflix’in en çok izlenen dizilerinden biri oldu. Kapitalist sistemin acımasız doğasını ve sınıf eşitsizliğini Kore kültürü usulü grotesk bir oyun metaforu üzerinden anlatan dizi, özellikle ilk sezonuyla büyük bir etki yarattı.
Güney Kore yapımı dizinin yönetmeni Hwang Dong-hyuk, “ölümüne oyun” fikrini sıradan insanların ekonomik çaresizliğini göstermek için kullanıyor. Her bölümde çocuk oyunlarının ölümcül versiyonları üzerinden ilerleyen anlatı, hem şaşırtıcı hem de düşündürücüydü. Karakter derinliği, özellikle Gi-hun ve Sang-woo gibi karakterlerin ahlaki sınavlarla yüzleşmesi, diziyi sadece bir aksiyon veya gerilim hikayesi olmaktan çıkardı. “Squid Game” türkçe karşılığı ile “Kalamar Oyunu” Güney Kore’nin yaratıcı zekasının bir göstergesi olsa da elbette bu dizinin de bana göre artıları ve eksileri var. Artılar: Toplumsal eleştiri açısından güçlü ve vurucu, Karakterlerin iç dünyasının aktarımı açısından Karakterlerin yazımı sağlam, Görsel stil ve yönetmenlik etkileyici, Sürükleyici kurgu. Eksiler: bana göre bazı yan karakterler yeterince işlenmedi, final büyük tepkiler aldı (özellikle ana karakterin son kararı).
İkinci sezon, ilk sezonun bıraktığı yerden devam etmekle birlikte, daha çok oyunların arka planını ve organizasyonu yöneten yapıları anlamaya yönelikti. Ancak bu sezonla birlikte dizi, sürükleyicilik ve atmosfer açısından ilk sezonun biraz gerisinde kaldı. Daha fazla arka plan bilgisi verilmesi, bazı izleyiciler için dizinin gizemini azaltırken, bazıları içinse derinlik kazandırdı. Yeni karakterlerin çoğu ilk sezon karakterleri kadar ilgi çekici değildi ve dramatik yoğunluk zaman zaman sarkmalara neden oldu. İkinci sezon için ise evrenin genişletilmesi, yeni oyunlar yine yaratıcı ve sembolik, Yönetmenlik hâlâ güçlü oluşu artılardan. Gerilim seviyesi düşüşü, Temponun yer yer yavaş olması, Bazı karakter gelişimlerinin yüzeysel oluşu eksilerden sayılabilir.
Üçüncü sezon, dizinin artık tam anlamıyla popüler kültürün bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Bu sezonda olaylar daha uluslararası bir boyut kazanırken, dizinin ilk sezonundaki “sessiz çığlık” yerini daha gösterişli ama daha yüzeysel bir anlatıya bırakıyor. Organizatörlerin iç çatışmaları, politik mesajların daha doğrudan verilmeye çalışılması, izleyicinin zekasına hitap etmekten çok mesajı doğrudan vermeye odaklanan bir tarz oluşturuyor. Bazı oyunlar hâlâ şaşırtıcı olsa da, sürpriz etkisi azalmış durumda. Üçüncü sezon, seriyi bitirmek yerine daha da devam ettirmek için tasarlanmış gibi duruyor. Üçüncü sezon için ise görsel kalite ve prodüksiyon üst düzey oluşu, dünya çapında etki yaratma çabası ve ciddi anlamda dünya çapında etki yaratması, tematik devamlılığın süreç boyunca bozulmaması artılardan. Ticarileşme izlerinin belirgin olması, ilk sezonun ruhundan bir tık uzaklaşması, karakter motivasyonlarının zayıflamış olması eksilerden sayılabilir.
Genel anlamda yorumum bu şekilde biraz daha detaylandırmak gerekirse;Squid Game, yalnızca Asya değil, tüm dünyada sosyal adalet, kapitalizm ve insan doğası üzerine bir tartışma başlattı. İlk sezon, 456 kişinin borç batağından kurtulmak için çocuk oyunları oynayarak hayatta kalmaya çalıştığı distopik bir yarışmayı merkezine aldı. Ancak Squid Game’i özel kılan, bu rekabetin ardında yatan sosyopolitik mesajlar. Yönetmen Hwang Dong-hyuk’un sade ama vurucu anlatımı, karakter gelişimindeki tutarlılık ve görsel metaforlar, bana göre ilk sezonu adeta modern bir “Battle Royale” ile “Black Mirror” arası bir başyapıt haline getirdi. İlk sezon Karakterlerin kişisel dramları (örneğin Gi-hun’un çaresizliği, Sae-byeok’un göçmenlik mücadelesi) izleyiciyi “Sadece kazanan mı haklıdır?” sorusuyla baş başa bıraktı. Final bölümü ise hem duygusal hem de anlatısal açıdan güçlüydü; izleyiciye sistemin içine doğmuş çaresiz bireyin isyanını, umutla harmanlayarak bizlere sundu. İkinci sezon, Gi-hun’un hayatta kalmakla yetinmeyip sistemi içeriden sorgulama ve çökertme isteğiyle yeni bir yola girmesiyle başladı. Bu sezonda daha fazla arka plan bilgisi sunuldu; oyunların organizatörleri, VIP’ler ve sistemin işleyişine dair detaylar açığa çıktı. Ancak ikinci sezon, ilk sezonun karakter odaklı anlatımından uzaklaşarak daha komplike bir politik gerilime evrildi. Bu tercihle dizi, bazı izleyiciler için daha doyurucu hale gelirken, bazıları için orijinalliğini kaybedip bir Netflix klişesine dönüştü. Öte yandan, yeni karakterlerin derinlikten yoksun kalması ve olayların dramatik etkisini yitirmesi, ikinci sezonu ilk sezon kadar unutulmaz olmadı maalesef. Üçüncü sezon, Gi-hun’un intikam yolculuğunun daha da karanlık bir hal almasıyla başladı. Artık sadece oyunları durdurmak değil, tüm sistemi çökertmek gibi büyük bir amacı vardı. Ancak bu sezonda dizi, giderek daha aksiyon ağırlıklı, Hollywood tarzı bir yapıya büründü. Evet, prodüksiyon kalitesi artmış, sahneler daha gösterişli olmuş. Ancak asıl mesele şu: Squid Game, ilk sezonun çıkış noktasından ne kadar uzaklaştı? Dizinin temelini oluşturan sınıf çatışması, etik ikilemler ve insan doğasının sorgulanması gibi temalar bu sezonda daha çok fon müziği gibi kalmış. Bunun yerine “büyük planlar”, “komplolar” ve “ihanetler” devreye girmiş. Yani bu anlamda “Squid Game”, kendi başarısının altında ezilmiş.
Sonuç olarak : üç sezonun ardından şu soru hâlâ geçerliliğini koruyor: Bu oyunu kazanan var mı gerçekten?
Genel Yayın Yönetmeni : Murat Karakaş
